Nakit akışı tahmini için hangi veriler gerekir?

Tahminin girdisi dört kümedir: açık alacaklar (vade tarihleriyle), açık borçlar (vade tarihleriyle), banka bakiyeleri ve tekrarlayan sabit ödemeler (maaş, kira, vergi, kredi taksiti). Bunlardan biri eksikse çıktı bir tahmin değil, tahmindir gibi görünen bir tablodur. Uygulamada en sık eksik olan, vade tarihi alanının doldurulmamış olmasıdır.

Vade tarihi ile tahsilat tarihi aynı şey değildir

Tahminin doğruluğu, faturaların vadesinde ödeneceği varsayımına dayanırsa gerçekle uyuşmaz. Her cari için geçmiş verilerden bir gecikme profili çıkarın: bu müşteri son 12 ayda vadesinden ortalama kaç gün sonra ödedi, sapması nedir? Projeksiyonu vade tarihine değil, vade + o cariye ait ortalama gecikmeye göre kurun. Bu tek düzeltme, haftalık tahminin isabetini belirgin biçimde artırır.

Gecikme profili en az üç ödeme geçmişi olan cariler için hesaplanmalı; yeni carilerde sektör/segment ortalaması kullanılıp bu varsayım raporda görünür kılınmalıdır.

Çek ve senedi ayrı modelleyin

Çek ve senet, faturadan farklı davranır: ciro edilebilir, karşılıksız çıkabilir, portföyde veya teminatta olabilir. Nakit tahmininde bu araçlar için ayrı bir durum takibi gerekir — portföydeki çek, tahsile verilen çek, ciro edilen çek ve karşılıksız çek ayrı kalemlerdir. Hepsini "alacak" olarak toplamak, tahmini iyimser yönde bozar.

Senaryo analizi nasıl kurulur?

Üç senaryo yeterlidir ve her biri tek bir değişkeni açıkça değiştirmelidir:

  • Temel: mevcut gecikme profilleri aynen devam eder.
  • Kötümser: en büyük üç müşterinin ödemesi tanımlı bir gün kadar daha gecikir.
  • Baskı testi: en büyük müşterinin ödemesi tamamen gecikir ve tahsil edilemeyen çek oranı artar.

Senaryonun değeri, "ne olur" sorusundan çok "hangi haftada nakit açığı görünür" sorusuna cevap vermesindedir. Açığın görüldüğü hafta, bugün alınması gereken kararın tarihini belirler.

Banka bakiyesini elle girmeyin

Bakiyenin elle girildiği bir tahmin, en fazla bir gün doğru kalır. Hesap hareketlerinin otomatik alınması ve tahsilatın cariye eşleştirilmesi bu yüzden nakit yönetiminin ön koşuludur; eşleştirme kurallarını banka entegrasyonu rehberinde ayrıntılı ele alıyoruz.

Raporun okunabilir olması

Nakit raporu haftalık kolonlarla sunulduğunda karar almaya elverişli olur: her hafta için açılış bakiyesi, beklenen tahsilat, beklenen ödeme ve kapanış bakiyesi. Kapanışın negatife düştüğü hafta belirgin biçimde işaretlenmelidir. Aylık toplamlar, ay içindeki nakit sıkışmasını gizler.

Sık sorulan sorular

Tahmin ne kadar ileriye yapılmalı?

13 haftalık (bir çeyrek) projeksiyon yaygın ve pratik bir ufuktur. Daha uzun ufuklarda varsayım hatası birikir; daha kısa ufuk ise karar almak için zaman bırakmaz.

Tahmin doğruluğu nasıl ölçülür?

Her hafta, bir önceki hafta yapılan tahmin ile gerçekleşen tahsilatı karşılaştırın ve sapmayı yüzde olarak kaydedin. Sapma trendi izlenmediği sürece modelin iyileşip iyileşmediği bilinemez.

KDV ve vergi ödemeleri nasıl dâhil edilir?

Beyan dönemlerine bağlı sabit takvim kalemleri olarak modellenir. Bu kalemler genellikle nakit açığının görüldüğü haftalarla çakışır; takvimin projeksiyona işlenmemesi tahminin en sık görülen kör noktasıdır.